Programma:
Wonen, werken en recreëren in en rond de watertoren te Helmond.

Locatie:
Torenstraat te Helmond

Opdrachtgever:
Eigen ontwikkeling

Projectarchitecten:
Hans Lortye en Bas Knapen

Visualisatie:
Archisign - Helmond

Project #: 13.430
watertoren.JPG
y_artikel_ED_07-02-2012.JPG
Studie Watertoren - Helmond


DE WATERTOREN ALS STADSICOON.


HET PROBLEEM


Nutsbedrijf Brabant Water wil af van de watertoren in Helmond. 10 jaar geleden werd deze buiten gebruik gesteld. Het onderhoud is tot een minimum beperkt. Hiernaast komen ook de vaste lasten en de erfpacht van de grond, die eigendom van de gemeente is, voor rekening van het bedrijf. Er is geen zicht op herbestemming.

De gemeente Helmond vindt de watertoren van cultuurhistorisch belang en een van de belangrijkste elementen van de stedelijke skyline. De bijzondere kwaliteiten van de uit 1948 stammende Helmondse watertoren, ontworpen door architect Johannes Kording, zijn evident. Het robuuste karakter en het bijzondere karkas zijn karakteristiek. De route naar boven door de betonnen structuur is een bijna ongeëvenaarde ruimtelijke beleving. Het uitzicht vanaf de ruim 47 meter hoge top is adembenemend. De toren is een gemeentelijk monument, en Helmond zal geen vergunning geven voor sloop.


HERBESTEMMING


Herbestemming van watertorens is zeer moeilijk. Sinds eind jaren negentig hebben ook wij voor diverse opdrachtgevers onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van het verbouwen van de watertoren. Het gebouw heeft inwendig een oersterke en volumineuze betonconstructie. De gevels zijn nagenoeg volledig gesloten. In het gebouw is het vloeroppervlak dat geschikt is voor commerciële of woontechnische doeleinden, beperkt. Het maken van liften en trappen is mogelijk maar vergt ingrijpende interne of externe aanpassingen, die het 'commercieel rendabel maken’ van de resterende ruimte tot een bijna onmogelijke opgave maken. Om het over het noodzakelijke onderhoud nog maar niet te hebben.


WAAROM DIT ONTWERP ?


Helmond heeft nog maar weinig bijzondere gebouwen. Diverse monumentale gebouwen zijn in de loop van de tijd afgebroken. De jongste icoon van de stad, het Speelhuis, is in december 2011 helaas afgebrand. Het is daarom belangrijk dat alles in het werk wordt gesteld om de nog resterende markante Helmondse gebouwen te behouden.

Dat geldt ook voor de Helmondse watertoren. Maar behouden alléén is niet genoeg! Een gebouw zonder functie is geen optie. Het blijft voor ons de uitdaging om de Helmondse watertoren een nieuw leven, een nieuwe toekomst te geven. Dit vraagt echter wel om een onconventionele benadering.


HET CONCEPT


In een tijd, waarin duurzaamheid en hergebruik hoog op de agenda van de politiek staan liggen er ons inziens juist nu kansen voor revitalisering van dit gebouw.

Wij zijn van mening dat De Watertoren letterlijk geconserveerd zou moeten worden als een waardevol object door er een druppelvormige glazen stolp overheen te plaatsen. Zo ontstaat er een nieuwe glazen toren die overdag zichzelf als een spiegelende eyecatcher zal tonen aan de stad. Maar 's avonds komt De Watertoren te voorschijn, badend in een zee van led-verlichting.

In het hart van het gebouw worden de bestaande trappen aangepast en aangevuld met een glazen lift. Door in, rondom en boven de toren vloeroppervlakte toe te voegen ontstaan veel extra vierkante meters, die goed te gebruiken zijn. De nieuwe toren kan allerlei bijzondere functies aan. Het kan een woon- of werktoren worden, of een invulling krijgen voor vrijetijdsbesteding, waardoor hij deels ook voor het publiek toegankelijk wordt. Door het gebouw openbaar te maken krijgt hij betekenis voor alle Helmonders!


HET THEMA


FOOD is momenteel een voor de hand liggende thematische invulling. Het is één van de clusters waarop in de Helmondse Stadsvisie 2030 wordt ingezet. Perfect in deze visie past een gebouw als centrum voor food-experience. Een gebouw waar de food-beleving, alles wat met eten te maken heeft, kan worden ervaren. De commerciële en promotionele waarde van het gebouw valt samen met de ambitie van Helmond.

Bovendien, eten moeten we allemaal. Eten verbindt. Het brengt mensen tot elkaar.

De activiteiten rondom food en de mogelijkheden om food te vermarkten in dit plan biedt vele mogelijkheden. Onderlinge kruisbestuiving zorgt voor onbegrensde mogelijkheden. Ook de ruimte rondom het gebouw biedt mogelijkheden voor terrassen, buitenkeukens, groenten- en kruidentuinen, enz.


VOORLOPIG PROGRAMMA


Concreet kan gedacht worden aan het huisvesten van de volgende thema’s:

- ontspanning

horeca (3-sterren visrestaurant met zicht op waterbassin met vissen)
workshops / kookcursussen
proeverijen (wijn, gerechten)

- onderwijs

geven van instructies en lezingen

- technologie

(tonen van) productontwikkeling foodcampus

- commercie

detailhandel (wijnhandel, groentenverkoop)
bedrijfsfeesten / events / themapresentaties
verhuur van ruimten

- equipment

(tonen van) apparatuur voor voedselbereiding

- gezondheid

health en beauty / gezond eten, gezond leven / cursussen, instructies

- cultuur

buitenlandse gerechten presenteren (culturen samenbrengen)
museum voor voeding en eetgewoonten


KENGETALLEN ONTWERP


In bestaande watertoren, verdeeld over 8 bouwlagen, incl. kelder: ca. 1000 m2 bvo
Extra in, om en boven bestaande watertoren te realiseren: ca. 4000 m2 bvo
Totaal Bruto Vloeroppervlakte in nieuwe toren: ca. 5000 m2 bvo
Hoogte: ca. 80 m
Inhoud: ca. 27.500 m3


Ontwerp: Hans Lortye en Bas Knapen - LXarchitecten (Helmond),
Fotomontage / visual: Carlo van Kuijck - Archisign (Helmond)
opdracht ontwerp